Emerytury 2027 i waloryzacja ZUS. Rekordowy fundusz, a najniższa emerytura w górę o 73 zł

Plan finansowy Funduszu Ubezpieczeń Społecznych zwykle czytają tylko księgowi. W wersji na 2027 rok jest jednak liczba, która dotyczy milionów ludzi: 103,96 proc. Taki wskaźnik waloryzacji przyjął ZUS, kiedy liczył przyszłoroczne wydatki, a to znaczy, że w marcu emerytury i renty urosną o mniej więcej tyle, ile w tym wskaźniku stoi po przecinku setki. Dla funduszu oznacza to dziesiątki miliardów złotych. Emerytowi z najniższym świadczeniem wystarczy ta podwyżka na jedne zakupy.

Waloryzacja to coroczne podniesienie wszystkich świadczeń o ten sam procent, żeby inflacja nie zjadała ich wartości. Mechanizm jest prosty i ma równie prostą konsekwencję: kto ma wyższą emeryturę, dostaje wyższą podwyżkę w złotówkach. Kiedy ceny rosną wolno, a procent jest niski, ta różnica przestaje być abstrakcją z podręcznika ekonomii i widać ją na wyciągu z konta.

Rekord po stronie wydatków

Fundusz planuje na 2027 rok 539 mld zł przychodów i 537,2 mld zł kosztów. Lwią część tych pieniędzy pochłoną świadczenia, które ZUS wypłaca co miesiąc.

„W 2027 roku na emerytury i renty przewidziano 471,3 mld zł. To niespełna 88 proc. wszystkich kosztów FUS. Przeciętna miesięczna liczba emerytów i rencistów przekroczy 8,7 mln osób, to o 113 tys. więcej niż w 2026 r." - poinformował Zakład.

Przybywa więc ludzi pobierających świadczenia, a same wydatki rosną szybciej, niż wynikałoby z waloryzacji. Przeciętna emerytura lub renta ma w 2027 roku wynieść blisko 4530 zł, o 6,2 proc. więcej niż rok wcześniej, czyli wyraźnie powyżej wskaźnika. ZUS wymienia trzy przyczyny: samą waloryzację, większą liczbę świadczeniobiorców i nowe zasady wypłaty renty wdowiej.

Ta ostatnia zmiana to jedyna podwyżka w planie, która nie zależy od inflacji. Renta wdowia pozwala owdowiałej osobie zachować własne świadczenie i dostawać część świadczenia po zmarłym małżonku. Od stycznia 2027 roku ta część wzrośnie z 15 do 25 proc. drugiego świadczenia, więc wdowy i wdowcy objęci programem dostaną więcej bez względu na to, co pokażą dane o cenach.

Prognoza, która topnieje

Najwięcej emocji budzi wskaźnik waloryzacji, choć wciąż jest tylko założeniem. W planie ZUS wynosi 103,96 proc. Plan opiera się na prognozach Ministerstwa Finansów, które przewiduje w 2027 roku inflację na poziomie 2,8 proc. i wzrost przeciętnego wynagrodzenia o 5,9 proc.

Czytaj teżRussell Brand skazany na 10,5 roku. Sąd nie uwierzył w opowieść o przemianieDepp znów w studiu Hollywood. „Ebenezer” Ti Westa robi z Dickensa opowieść o duchach

Ostateczna liczba powstanie dopiero z kompletnych danych za 2026 rok. Złożą się na nią dwie rzeczy: średnioroczna inflacja w gospodarstwach domowych emerytów i rencistów oraz realny wzrost przeciętnego wynagrodzenia. Szacunki zmieniają się z miesiąca na miesiąc i ostatnio spadają. W październiku mówiło się o 5,12 proc., tymczasem na początku listopada Eska.pl, powołując się na prognozy inflacyjne NBP, szacowała wskaźnik już na 3,7 proc. To dużo mniej niż w tym roku, kiedy świadczenia podniesiono o 5,3 proc.

Przy 3,7 proc. najniższa emerytura, dziś 1978,49 zł brutto, wzrosłaby do 2051 zł, czyli o 73 zł. Świadczenie w wysokości 3000 zł zyskałoby 111 zł, a 6208 zł urosłoby o 230 zł, do 6438 zł brutto. Ten sam procent daje więc emerytowi z najwyższego progu w tym zestawieniu kilka razy więcej niż temu, kto dostaje minimum. A to wciąż kwoty brutto: po odjęciu składki zdrowotnej i ewentualnego podatku na konto wpłynie mniej.

Tak samo urosną dodatki. Dodatek pielęgnacyjny wzrósłby z 366,68 zł do 380,25 zł, o 13,57 zł. Dodatek kompensacyjny podniesiono by o 2,04 zł.

Niższa waloryzacja wynika zresztą z dobrej wiadomości, bo ceny rosną wolniej. Podwyżka wyższa od prognozowanej inflacji oznacza realny wzrost siły nabywczej, większy niż wysoka podwyżka w czasach drożyzny. Kłopot w tym, że w portfelu najuboższych ten realny wzrost wynosi kilkadziesiąt złotych, a ich koszty życia, czyli żywność, leki i ogrzewanie, nie maleją tylko dlatego, że średnia inflacja się uspokoiła.

Kto za to płaci

Po stronie przychodów plan pokazuje, jak naprawdę finansuje się polski system emerytalny. Składki płacone przez pracujących i ich pracodawców wyniosą 428,8 mld zł, o 24,6 mld zł więcej niż w 2026 roku. Wpływy ze składek rosną jednak o 6,1 proc., a wydatki na emerytury i renty o 7,6 proc. Składki pokryją 79,8 proc. kosztów funduszu.

Resztę dołoży przede wszystkim państwo. Dotacja z budżetu ma wynieść 91,7 mld zł, a kolejne 15,4 mld zł przyjdzie z otwartych funduszy emerytalnych w ramach tzw. suwaka bezpieczeństwa. ZUS zapewnia, że dzięki dotacji świadczenia będą wypłacane terminowo, a sytuację funduszu ocenia jako stabilną. Ta stabilność ma jednak swoją cenę: spora część pieniędzy na emerytury nie pochodzi ze składek, tylko z podatków i przelewów spoza systemu. Skoro wydatki rosną szybciej niż składki, łatwo przewidzieć, w którą stronę będzie się przesuwać ta proporcja.

Część pieniędzy plan odkłada na przyszłość. Blisko 5 mld zł trafi do Funduszu Rezerwy Demograficznej, czyli poduszki na czasy, gdy pracujących będzie jeszcze mniej w stosunku do emerytów. Na prewencję rentową, m.in. rehabilitację leczniczą, która ma przywracać ludzi do pracy, przewidziano 436 mln zł. Na pozostałe świadczenia zaplanowano 50,5 mld zł, z czego blisko połowę pochłoną zasiłki chorobowe.

ZUS chwali się przy tym własną oszczędnością. Odpis na działalność Zakładu wyniesie 6,7 mld zł, czyli 1,25 proc. wydatków funduszu. Według ZUS to najniższy udział od kilkunastu lat.

Rachunek w marcu

Ostateczne liczby przyjdą wraz z danymi o inflacji za 2026 rok. Wtedy okaże się, czy wskaźnik 103,96 proc. z planu ZUS się utrzyma, czy spadnie w okolice 3,7 proc. podwyżki. Zwaloryzowane emerytury i renty zaczną być wypłacane od 1 marca 2027 roku. Wtedy też ponad 8,7 mln ludzi sprawdzi na wyciągach, ile z rekordowych 471,3 mld zł przypadło właśnie im.

Wpis z pasa „W ruchu”, 11 listopada 2026. Na zdjęciu: Siedziba ZUS na warszawskim Mokotowie.