Elizabeth Holmes i Theranos - prawdziwa historia bohaterki „Zobaczysz wszystko”

Kuchnia wynajętego domu w Del Mar w Kalifornii, wiosna 2023 roku. Kobieta w beżowym swetrze trzyma przy zlewie małe dziecko, za oknem jest szaro i wilgotno. Tak wygląda Elizabeth Holmes w kadrze ze zwiastuna „Zobaczysz wszystko” - jakieś trzy tygodnie przed tym, jak zgłosiła się do federalnego więzienia. Dekadę wcześniej ta sama kobieta, w czarnym golfie, występowała na scenach konferencji technologicznych jako twarz firmy wycenianej na 9 mld dolarów.

Dokument Nathana Fieldera i Lance'a Oppenheima nie opowiada tej historii od początku. Zakłada, że widz ją zna. Ten tekst jest dla tych, którzy jej nie znają albo chcą sobie przypomnieć fakty - o samym filmie piszę w tekście „Zobaczysz wszystko” - o czym jest film.

Kropla krwi

Elizabeth Holmes urodziła się 3 lutego 1984 roku w Waszyngtonie. Studiowała inżynierię chemiczną na Stanfordzie, ale w marcu 2004 roku rzuciła studia. Firmę założyła rok wcześniej w Palo Alto pod nazwą Real-Time Cures, potem przemianowaną na Theranos. Pomysł: wykonywać wiele badań laboratoryjnych z bardzo małej próbki krwi, kilku kropli z palca zamiast probówek z żyły.

Pieniądze przyszły szybko. Do grudnia 2004 roku Holmes zebrała 6 mln dolarów. W radzie nadzorczej zasiadały wielkie nazwiska amerykańskiej polityki: były sekretarz stanu George Shultz, potem Henry Kissinger, były sekretarz obrony William Perry i generał Jim Mattis. Urządzenie, które miało zmienić medycynę, nazwano Edison.

W 2013 roku Theranos podpisał partnerstwo z siecią aptek Walgreens. W 2014 roku Forbes uznał Holmes za najmłodszą kobietę-miliarderkę, która sama dorobiła się majątku - na podstawie wyceny firmy na 9 mld dolarów.

Artykuł, który wszystko zatrzymał

W październiku 2015 roku Wall Street Journal opublikował śledztwo Johna Carreyrou, który opisał wątpliwości co do dokładności urządzenia Edison. Od tego momentu wszystko potoczyło się szybko. W lipcu 2016 roku federalna agencja CMS, nadzorująca laboratoria, zakazała Holmes prowadzenia usług badania krwi na dwa lata. Walgreens zerwało współpracę.

W marcu 2018 roku amerykańska komisja papierów wartościowych SEC oskarżyła Holmes i Ramesha „Sunny'ego” Balwaniego, wieloletniego współpracownika i partnera Holmes, o oszustwo. Holmes zawarła ugodę: 500 tys. dolarów kary, oddanie 18,9 mln akcji, utrata kontroli nad głosami w spółce i 10-letni zakaz pełnienia funkcji w zarządzie lub radzie spółki publicznej. W czerwcu 2018 roku federalna ława przysięgłych postawiła obojgu zarzuty karne.

Carreyrou opisał całą historię w książce „Bad Blood” z 2018 roku. W 2019 roku HBO pokazało dokument „The Inventor: Out for Blood in Silicon Valley”, a w 2022 roku Hulu - serial „The Dropout” z Amandą Seyfried, która za rolę Holmes dostała nagrodę Emmy i Złoty Glob. Ten serial pojawia się zresztą w „Zobaczysz wszystko”: Fielder pokazuje go Holmes i jej partnerowi.

Wyrok: inwestorzy tak, pacjenci nie

3 stycznia 2022 roku ława przysięgłych uznała Holmes winną czterech zarzutów: trzech oszustw z użyciem środków komunikacji elektronicznej (wire fraud) i jednego spisku w celu ich popełnienia. Wszystkie dotyczyły inwestorów. Z czterech zarzutów dotyczących pacjentów została uniewinniona, a w sprawie trzech kolejnych sędzia ogłosił mistrial, czyli unieważnienie postępowania z powodu braku jednomyślności przysięgłych.

Czytaj teżHalloween na ISS. Astronauci przebierają się w kosmosie od latTeghaza 001, meteoryt z Marsa sprzed 4,1 mld lat. Różowy kamień z Sahary zaskoczył NASA

Ława przysięgłych uznała, że Holmes oszukała inwestorów. Nie uznała, że oszukała pacjentów. Ta różnica do dziś karmi spór o to, kim ona jest.

W listopadzie 2022 roku sędzia Edward Davila skazał ją na 11 lat i 3 miesiące więzienia i nakazał jej oraz Balwaniemu zapłacić 452 mln dolarów odszkodowań (restitution). Balwani dostał w grudniu 2022 roku wyrok niemal 13 lat. Holmes w procesie zeznawała, że Balwani ją kontrolował i stosował przemoc - on temu zaprzecza.

Więzienie w Bryan

30 maja 2023 roku Holmes zgłosiła się do Federal Prison Camp Bryan w Teksasie. To właśnie te ostatnie tygodnie przed tą datą nagrywali Fielder i Oppenheim. W lipcu 2023 roku federalne biuro więziennictwa wyliczyło jej przewidywaną datę wyjścia na 29 grudnia 2032 roku, czyli o około dwa lata wcześniej, niż wynikałoby z wyroku.

Apelacja nic nie dała: w lutym 2025 roku sąd apelacyjny dziewiątego okręgu utrzymał wyrok skazujący i karę. Holmes zaczęła więc szukać innej drogi. W grudniu 2025 roku Los Angeles Times opublikował felieton o tym, dlaczego Donald Trump jej nie ułaskawia, a w styczniu 2026 roku Guardian poinformował, że Holmes poprosiła prezydenta o złagodzenie kary.

W marcu 2026 roku sędzia Davila skrócił jej karę o 12 miesięcy - InvestmentNews, cytowany przez Wikipedię, pisał, że sąd nie dopatrzył się, by którykolwiek inwestor popadł w trudności finansowe. We wrześniu 2026 roku ABC News i New York Times podały, że Holmes ma zostać przeniesiona do ośrodka przejściowego (halfway house) w sierpniu 2027 roku. Ostateczne daty wyjścia na wolność podawane w źródłach się różnią i nie udało mi się ich jednoznacznie ustalić.

Billy Evans i Haemanthus

Drugim bohaterem „Zobaczysz wszystko” jest William „Billy” Evans. Holmes zaczęła się z nim spotykać około 2017 roku, gdy Theranos już się sypał. Mają dwoje dzieci: syna urodzonego w 2021 roku i drugie dziecko urodzone w 2023 roku. W podcaście All-In, 14 października 2026 roku, Evans nazwał Holmes „moją żoną, najlepszą przyjaciółką i partnerką”. Wikipedia opisuje go konsekwentnie jako partnera.

W 2024 roku Evans założył startup Haemanthus, zajmujący się - jak Theranos - badaniami krwi. W maju 2025 roku NPR informowało, że zebrał na niego miliony dolarów, a Fortune - że jest jego prezesem. Firma zaprzeczała, by Holmes była w nią zaangażowana, choć według doniesień miała mu doradzać z więzienia. To właśnie Haemanthus jest powodem, dla którego reżyserzy wrócili do Evansa dwa lata po pierwszych zdjęciach.

Holmes w więzieniu mówi w filmie, że ma setki milionów dolarów do spłaty i woli zostawić sprawy finansowe partnerowi.

Czego film nie mówi

„Zobaczysz wszystko” nie jest filmem o Theranosie w klasycznym sensie. Nie ma tu sygnalistów, laborantów ani inwestorów. Ma to swoją cenę, na co zwrócił uwagę Tyler Shultz, jeden z sygnalistów, którzy pomogli ujawnić oszustwo. W artykule dla STAT, przytaczanym przez Wikipedię, pochwalił artyzm filmu, ale wskazał pominięcia: że pokazywane w filmie urządzenie było niedokończonym prototypem, że w czasie procesu Holmes mieszkała w posiadłości Green Gables wartej 125 mln dolarów i że odmawiała pokazania zbadanych sprawozdań finansowych.

Jest też spór o jedno zdanie. W 2023 roku dziennikarka New York Timesa Amy Chozick napisała profil Holmes, w którym przypisała jej słowa: „Grają postać, którą stworzyłam” (tłumaczenie moje). Para twierdzi, że to przekręcenie. Chozick, jak podaje Wikipedia, podtrzymuje cytat - zapisała go w notesie i potwierdziła z redaktorami, choć przyznała, że notesu już nie ma. Film kończy się planszą, która ten spór odnotowuje.

Sam Carreyrou, człowiek, od którego wszystko się zaczęło, przyjął film dobrze. Nazwał go mikroskopem, przez który można obserwować i rozkładać na części kłamstwa Holmes.

Gdzie to wszystko prowadzi

Holmes ma dziś 42 lata, siedzi w więzieniu w Teksasie i jest bohaterką jednego z najgłośniejszych filmów roku. Jej historia ma już książkę, dokument HBO, serial z Emmy dla Seyfried, a teraz dokument, który w USA zarobił 45,1 mln dolarów w dwa weekendy. Fielder w swoim filmie nie próbuje rozstrzygać, czy wierzyć jej, czy Carreyrou. Pyta raczej, dlaczego ktoś, kto przegrał w sądzie, wciąż mówi to samo.

Więcej o twórcach filmu przeczytasz w tekście Nathan Fielder i Lance Oppenheim - kim są reżyserzy, opinie krytyków zebrałem w tekście „Zobaczysz wszystko” - recenzje, a informacje o kinach i streamingu w tekście „Zobaczysz wszystko” - gdzie obejrzeć.