Gorące
Igrzyska śmierci

Katniss i Peeta wracają na ekran. Film domyka historię Haymitcha tak samo jak książka

„Wschód słońca w dniu dożynek” kończy się tak jak powieść Suzanne Collins: sceną z dorosłymi Katniss, Peetą i Haymitchem. W polskich kinach od 20 listopada.

Piotr Olszewski

· 4 min czytania

Konferencja prasowa filmu „Die My Love” podczas 78. festiwalu w Cannes w 2025 roku
Fot. Ciné Zooms 2 / Wikimedia Commons, CC BY 3.0

Uwaga: tekst zdradza zakończenie filmu.

Ostatnie minuty „Igrzysk śmierci: Wschodu słońca w dniu dożynek” należą do ludzi, których w tym filmie w ogóle miało nie być. Jennifer Lawrence i Josh Hutcherson, czyli Katniss Everdeen i Peeta Mellark, witają się z sąsiadem w Wiosce Zwycięzców i składają mu życzenia urodzinowe. Tym sąsiadem jest Woody Harrelson, dorosły Haymitch Abernathy. Ta trójka nie stała razem przed kamerą od 2015 roku i „Kosogłosa. Części 2”. Teraz wraca na jedną scenę, która spina dwie dekady historii Panem.

Przed premierą krążyły plotki o cameo, ale czytelników Suzanne Collins nie mogły one zaskoczyć. Powieść z 2025 roku opowiada o młodym Haymitchu, a na ostatnich stronach przeskakuje o całe pokolenie do przodu, do spokojnego życia bohaterów po rewolucji. Film Francisa Lawrence'a trzyma się tego planu wiernie, więc w odwiecznym sporze o to, co lepsze, film czy książka, akurat zakończenie niczego nie rozstrzyga. Zmienia się co innego. To, co w powieści było akapitem, w kinie dostaje twarze aktorów, z którymi widzowie dorastali.

Chłopak, który miał mniej szczęścia

Ta krótka scena waży tak dużo, bo w oryginalnej trylogii Haymitch był postacią pełną niedopowiedzeń. Mentor Katniss i Peety, pijak z Dwunastego Dystryktu, cyniczny i złośliwy, a zarazem jedyny dorosły, który naprawdę próbował ich ocalić. Harrelson grał go z mieszanką uroku i zgorzknienia. Widz wiedział, że Haymitch kiedyś wygrał igrzyska, ale długo nie wiedział, jaką cenę za to zapłacił.

„Wschód słońca w dniu dożynek” tę cenę pokazuje. Akcja rozgrywa się 24 lata przed pierwszym tomem, podczas 50. Głodowych Igrzysk, czyli Drugiego Ćwierćwiecza Poskromienia. Na jubileusz Kapitol zafundował okrucieństwo w podwójnej dawce: z każdego dystryktu losuje się dwa razy więcej dzieci, więc na arenę trafia 48 trybutów zamiast zwykłych 24. Wśród nich jest 16-letni Haymitch. Przeżywa, a jednak starcie z areną, z machiną Kapitolu i z gniewem prezydenta Snowa, w którego wciela się tu Ralph Fiennes, odbiera mu prawie wszystko, co kochał.

Młodego Haymitcha gra 21-letni Australijczyk Joseph Zada, znany z serialu „Byliśmy łgarzami” i netfliksowej adaptacji „Na wschód od Edenu”. W rozmowie z Eską tłumaczył, że najbardziej bał się jednej pułapki: tragedii, która wygląda na skutek naiwności. „Zależało mi przede wszystkim na tym, aby Haymitch nie wydawał się głupi” - mówił. Jego bohater próbuje przewidywać bieg wydarzeń i nad nimi panować, „tyle że mu się to nie udaje”.

Haymitch bywa opisywany jako Katniss, tylko z gorszym losem, więc porównania były nieuniknione. Zada przyznał, że zestawianie go z Harrelsonem, z Lawrence i z Tomem Blythem, Snowem z „Ballady ptaków i węży”, raczej mu pomagało, niż ciążyło. „W tych filmach ma się do dyspozycji mnóstwo wspaniałych odniesień” - powiedział.

Dziecko w ramionach Asterid

Collins od początku pisała tę powieść jako most do pierwszych „Igrzysk”, a film skrupulatnie rozstawia jego przęsła. Najlepszym przyjacielem młodego Haymitcha jest Burdock Everdeen, przyszły ojciec Katniss. Jego dziewczyna, Asterid March, zostanie jej matką. Kiedy Haymitch wraca z areny jako zwycięzca, oboje próbują przy nim trwać. On ich odpycha i zamyka się w Wiosce Zwycięzców z butelką.

Pod koniec filmu pojawia się scena, którą trudno odczytać inaczej niż jako zapowiedź. Burdock i Asterid trzymają na rękach niemowlę, małą Katniss. Haymitch obserwuje ich z ukrycia, a dziecko patrzy mu prosto w oczy. Widz wie to, czego bohater wiedzieć nie może: za kilkanaście lat ta dziewczynka stanie na arenie, a on zostanie jej mentorem.

Drugim przęsłem jest broszka z kosogłosem, symbol, wokół którego w trylogii zbuduje się cała rewolucja. Jej pierwszą właścicielką jest Maysilee Donner, trybutka z Dwunastego Dystryktu i przyjaciółka Asterid, grana przez Mckennę Grace. Przedmiot, który w „Igrzyskach śmierci” wydawał się drobiazgiem, w prequelu dostaje własną, krwawą historię, zanim trafi w ręce Katniss.

Gęsi na łące

Na tym tle epilog z dorosłymi bohaterami przestaje być ukłonem w stronę nostalgii. Katniss i Peeta, już po wydarzeniach z „Kosogłosa”, mieszkają razem w Wiosce Zwycięzców, a Haymitch jest ich sąsiadem. Po urodzinowych życzeniach idzie na łąkę, żeby oddać hołd Lenore Dove, swojej zmarłej ukochanej z młodości, którą w filmie gra Whitney Peak. Wita się z gęsiami, bo tak robili razem jako dzieci.

Ta scena odwraca całą konstrukcję filmu. Przez ponad dwie godziny widz patrzy, jak Kapitol miażdży chłopaka, który próbował go przechytrzyć. Na końcu dostaje dowód, że ta przegrana do czegoś prowadziła: dzieci, które Haymitch wyprowadził z areny, żyją w spokoju, a on dożył dnia, w którym może po prostu pamiętać. Collins zostawiła mu ten skrawek łaski, a Francis Lawrence, reżyser większości filmów cyklu, nie miał powodu, żeby go wycinać.

Krytycy po londyńskim pokazie przyjęli film entuzjastycznie. Griffin Schiller z Film Speak nazwał rolę Zady „objawieniem”, a Perri Nemiroff z Collidera pisała o filmie jako o „potężnym przypomnieniu, że nic nie jest nieuniknione i zepsutą machinę da się rozbić”.

Spotkanie z ostatniej sceny miało zresztą swoją próbę generalną. Lawrence i Hutcherson pokazali się razem już na światowej premierze w Nowym Jorku, po raz pierwszy od ponad dekady na wspólnym czerwonym dywanie. Obok nich stanęli m.in. Harrelson, Elizabeth Banks i Jena Malone, a także Rachel Zegler i Tom Blyth z „Ballady ptaków i węży”. Trzy pokolenia aktorów cyklu w jednym miejscu, tak jak trzy pokolenia bohaterów w epilogu.

W polskich kinach „Wschód słońca w dniu dożynek” można oglądać od piątku 20 listopada, tego samego dnia co na świecie. Ostatnim obrazem, jaki zostawia, nie jest arena, tylko łąka, gęsi i stary człowiek, który mówi im „dzień dobry”.

TematyKosmos

Wpis z pasa „W ruchu”, 20 listopada 2026. Na zdjęciu: Konferencja prasowa filmu „Die My Love” podczas 78. festiwalu w Cannes w 2025 roku.

Źródła (5)
Następny tekstGazeta kupuje kinomanów. New York Times chce Letterboxd za 330 mln dolarówThe New York Times Company prowadzi wyłączne rozmowy o kupnie Letterboxd, serwisu, w którym ponad 30 mln ludzi zapisuje obejrzane filmy i pisze o nich recenzje. Cena ma wynieść ok. 330 mln dolarów, ponad 20 razy więcej niż tegoroczny zysk serwisu. Umowy jeszcze nie ma, ale wiadomo już, kogo New York Times pokonał.

Z Promptowego - blog o AI tego samego autora