Gorące
NASA

CRS-25: start NASA 29 listopada. Cygnus XL imienia Jima Lovella poleci na Falconie 9

Frachtowiec nazwany imieniem bohatera Apolla 13 zawiezie na ISS ok. 11 tys. funtów ładunku, w tym eksperymenty z medycyny nowotworów. Po pół roku przy stacji wypełni się śmieciami i spłonie w atmosferze.

Piotr Olszewski

· 5 min czytania

Wytaczanie na stanowisko startowe podczas przygotowań do misji zaopatrzeniowej Orbital ATK CRS-9
Fot. NASA/Aubrey Gemignani, domena publiczna

18 listopada NASA opublikowała komunikat dla mediów M26-089. To suchy dokument z godzinami i nazwiskami, a jedna z jego pozycji brzmi jak wyrzut sumienia: bezzałogowa ciężarówka, która ma zawieźć na orbitę jedzenie, sprzęt i próbki, a potem spłonąć razem ze śmieciami, nosi imię S.S. James „Jim” A. Lovell. Tak Northrop Grumman nazwał frachtowiec Cygnus XL, który w niedzielę 29 listopada, nie wcześniej niż o 10:47 czasu wschodnioamerykańskiego, ma wystartować na rakiecie Falcon 9 ze stanowiska Space Launch Complex 40 na Cape Canaveral Space Force Station na Florydzie.

Misja nazywa się Northrop Grumman Commercial Resupply Services 25, w skrócie CRS-25. W tej nazwie najważniejsza jest liczba. Dwudziesty piąty lot tego samego typu to zwykła logistyka, jak kolejny kurs tira z tym samym magazynem. Tymczasem człowiek, którego imię dostał statek, latał w epoce, w której każdy start był wydarzeniem.

Ciężarówka z nazwiskiem

Lovell poleciał w kosmos cztery razy: w Gemini VII, Gemini XII, Apollo 8 i Apollo 13. W jego czasach statek budowano z myślą o jednym, niepowtarzalnym zadaniu, a cały świat śledził, czy ludzie w środku wrócą. Northrop Grumman od dawna nadaje swoim frachtowcom imiona zasłużonych ludzi, więc sam gest nie dziwi. Ten konkretny wybór dobrze jednak pokazuje, jak bardzo zmieniła się orbita.

Cygnus XL jest przeciwieństwem kapsuł Apolla. Regularnie wozi ładunki: jedzenie, sprzęt i aparaturę badawczą. Poprzedni egzemplarz, z misji CRS-24, wystartował 11 kwietnia 2026 roku z tego samego stanowiska i na takiej samej rakiecie. Statek zbudowany przez jedną firmę leci więc na pojeździe konkurenta, a NASA płaci obu. Tak wygląda model, który agencja przyjęła wobec niskiej orbity. Prywatne firmy przejmują transport i usługi, a NASA przesuwa pieniądze na Księżyc, czyli na programy Artemis i Moon Base, które mają przygotować pierwsze załogowe loty na Marsa. Rutyna przy stacji jest zatem ceną za ambicje gdzie indziej.

Ta rutyna widać zresztą nawet w drobiazgach. Zapowiedź z początku listopada, w której NASA otworzyła akredytacje dla dziennikarzy, podawała godzinę 10:49, a obecny komunikat mówi o 10:47. Agencja zastrzega, że to termin „nie wcześniej niż”, bo daty startów na Florydzie przesuwają się z wielu powodów. Dwie minuty różnicy nikogo nie poruszą.

Trudno się dziwić, skoro Przylądek Canaveral przypomina dziś ruchliwy port. „Florida Today” policzyło, że w 2025 roku z wybrzeża Florydy wystartowało rekordowe 109 rakiet orbitalnych. W tym roku tempo spadło, odkąd SpaceX w sierpniu przestał wysyłać stamtąd Falcony 9 z satelitami Starlink. Mimo to do końca października poleciało 60 rakiet. W całym 2021 roku było ich 31 i to wystarczyło wtedy do wyrównania rekordu. CRS-25 będzie jednym z wielu startów na zatłoczonym poligonie, a nie świętem.

Rak, mięśnie i promieniowanie

To, że lot jest zwyczajny, nie znaczy wcale, że jest nieważny. W ładowni poleci ok. 11 tys. funtów ładunku. Oprócz zapasów dla załogi Cygnus zabierze kilka nowych eksperymentów, a większość z nich dotyczy chorób, z którymi zmagają się ludzie na Ziemi.

Jedno urządzenie ma wytwarzać w kosmosie maleńkie cząstki wzorowane na DNA. Naukowcy chcą, żeby lepiej dostarczały leki przy nowotworach i chorobie zwyrodnieniowej stawów. Inne badanie ma przewidywać, czy nowotwór konkretnego pacjenta rozsieje się do innych części ciała. Lekarz, który wie to odpowiednio wcześnie, może inaczej zaplanować leczenie. Kolejny zestaw to ludzkie komórki mięśniowe i leki, na których sprawdzane będą terapie zaniku mięśni. Ten problem łączy astronautów w nieważkości z ludźmi starzejącymi się na Ziemi. Do tego dochodzą kompaktowy czujnik promieniowania, który ma chronić załogi przyszłych misji, oraz prace nad produkcją żywności podczas długich wypraw.

Orbita działa tu jak laboratorium, w którym da się zrobić rzeczy niewykonalne na dole, bo brak grawitacji zmienia sposób, w jaki rosną kryształy, tworzą się cząstki i zachowują komórki. Ludzie mieszkają i pracują na stacji bez przerwy od 26 lat. Tę ciągłość podtrzymują właśnie kolejne, coraz mniej zauważane frachtowce. W czasach Lovella o takim laboratorium można było najwyżej marzyć. Dziś zaopatruje je ciężarówka z jego nazwiskiem na burcie.

Ramię, port i ogień

Po starcie Cygnus potrzebuje dwóch dni, żeby dogonić stację. Nie cumuje samodzielnie. Zatrzymuje się w pobliżu i czeka, aż ktoś go złapie. We wtorek 1 grudnia o 2:35 czasu EST zrobią to astronauci NASA Jessica Watkins i Luke Delaney ramieniem robotycznym Canadarm2. Potem kontrolerzy z Ziemi podprowadzą statek do portu modułu Unity skierowanego w stronę Ziemi, a załoga zacznie rozładunek.

Wcześniej, w poniedziałek 23 listopada, NASA zorganizuje telekonferencję na swoim kanale YouTube. Wezmą w niej udział Gaurang Patel i Jennifer Buchli z programu niskiej orbity NASA, Dave Schiller z Northrop Grumman oraz Jared Metter, który w SpaceX odpowiada za niezawodność lotów. Start i przechwycenie statku agencja pokaże na żywo w serwisie NASA+ i na swojej stronie. Każdy może też zarejestrować się jako wirtualny gość startu i dostać pieczątkę do wirtualnego paszportu NASA. Za czasów Apolla na start trzeba było przyjechać na plażę, a dziś można odebrać pamiątkę w przeglądarce.

Najmniej widowiskowa część misji zacznie się po rozładunku. Cygnus ma zostać przy stacji do maja 2027 roku. Przez ten czas służy jako dodatkowa przestrzeń, a załoga stopniowo zapełnia go tym, czego na orbicie nie da się wyrzucić do kosza: zużytym sprzętem, odpadami i niepotrzebnym ładunkiem. Według planu odleci z kilkoma tysiącami funtów takich rzeczy i spłonie przy wejściu w atmosferę, nie zagrażając nikomu na Ziemi.

Statek imienia Jima Lovella wykona więc dwie prace, z których żadna nie przypomina wielkich misji jego patrona. Najpierw zawiezie na orbitę eksperymenty, które mogą zmienić leczenie nowotworów, a potem posłuży jako jednorazowy kontener na śmieci. Pierwszy etap zacznie się 29 listopada o 10:47 na stanowisku 40, o ile pogoda i technika nie przesuną startu.

TematyKosmos

Wpis z pasa „W ruchu”, 20 listopada 2026. Na zdjęciu: Wytaczanie na stanowisko startowe podczas przygotowań do misji zaopatrzeniowej Orbital ATK CRS-9.

Źródła (5)
Następny tekstLekarz z Ziemi odpowie za późno. NASA i Google uczą robota pomagać astronaucie przy USGNa Marsie odpowiedź z centrum kontroli może przyjść po 44 minutach. NASA i Google Public Sector pokazały więc prototyp robota, który ma przynieść torbę medyczną i przygotować ultrasonograf. Diagnozę i leczenie wciąż zostawia człowiekowi.

Z Promptowego - blog o AI tego samego autora