U2, „Torn” i Dolly Parton. Ostatnie nagranie gwiazdy country zamyka album Irlandczyków

Piosenka zaczyna się od nucenia. Zanim padnie pierwsze słowo, słychać sam głos Dolly Parton, cichy, prawie domowy, nad miękkim pulsem syntezatora i oszczędną, pogłosową perkusją. Potem ten głos nabiera siły, a na końcu, po kilkunastu powtórzeniach słowa „torn”, zostaje jedno zdanie: „Every heart is torn”, każde serce jest rozdarte. Tak kończy się „Carnaval de Luz”, szesnasty studyjny album U2, wydany w piątek 13 listopada. I tak kończy się nagrana spuścizna Parton, przynajmniej na najbliższe dwadzieścia lat.

Parton zmarła 25 sierpnia, w wieku 80 lat. Chorowała na rzadką odmianę raka, ale nie mówiła o tym publicznie, więc wiadomość zaskoczyła fanów. Ogłosił ją w nagraniu wideo na jej oficjalnych kontach Bryan Seaver, jej siostrzeniec i wieloletni szef ochrony. Dwa miesiące wcześniej, w czerwcu, Parton weszła do studia w Nashville i nagrała partię wokalną do „Torn”. Jej oficjalna strona podaje, że był to jej ostatni występ wokalny w studiu. Pożegnanie, którego nikt nie planował jako pożegnania, okazało się więc piosenką o rozdarciu. Trudno o temat, który lepiej pasowałby do artystki, którą przez dekady kochali ludzie stojący po przeciwnych stronach barykady.

Ostatnia modlitwa

Bono mówił o tym nagraniu u Jimmy'ego Kimmela krótko i bez dyplomatycznej ogłady, z jaką zwykle opowiada się o pośmiertnych duetach. „To kobieta, która zaśpiewała w tej piosence. Szczerze mówiąc, wyśpiewała się w jakieś inne miejsce” - powiedział 66-letni wokalista. I dodał: „W pewnym sensie to jej ostatnia modlitwa. Ta piosenka brzmi jak modlitwa i myślę, że jest za Amerykę, ale też za każde miejsce, gdzie polityka dzieli ludzi”.

Tekst nie zostawia wątpliwości, o co jest ta modlitwa. Nie chodzi w nim o miłość dwojga ludzi ani o rozstanie, które Parton opisała w setkach piosenek, tylko o rodzinę w stanie wojny. „Rozdarte są te kochające serca, które biją i pękają tak samo” - śpiewają razem Parton i Bono. - „Dzielimy podzielony dom i krew, która płynie w naszych żyłach”. Bracia stają się obcymi, synowie wypierają się nazwiska, a dłonie, które kiedyś się trzymały, zaciskają się w pięści. W drugiej zwrotce pada biblijne pytanie, czy jesteś stróżem swego brata, a zaraz po nim wers, który w ustach Parton waży najwięcej: „Nic tak nie boli matki jak rodzina w wojnie”.

Narratorka nie wybiera strony. „Kocham ich obu i czuję się rozdarta” - śpiewa w pierwszej zwrotce, a w refrenie powtarza: „Ktoś przegrywa tak czy inaczej”. William Earl, krytyk „Variety”, czyta to jako metaforę politycznie podzielonej Ameryki, a sam tekst prawie nie dopuszcza innej lektury. Pasuje on też do samej Parton. Była jedną z niewielu postaci amerykańskiej kultury, którą kochali ludzie z obu stron politycznego sporu, właśnie dlatego, że rzadko się w ten spór angażowała. W „Torn” nie musiała się angażować. Wystarczyło, że zaśpiewała o bólu tych, którzy stoją pośrodku.

Czytaj teżPhil Collins drugi raz w Rock and Roll Hall of Fame. Za bębnami usiadł Travis BarkerDrake wyciąga „Hate Sleeping Alone”. Bonus z „Take Care” trafia wreszcie do streamingu

Irlandczycy w Nashville

Piosenkę Parton napisała razem z U2 i Johnnym McDaidem, irlandzkim autorem piosenek znanym z Snow Patrol. Na gitarze hawajskiej, czyli pedal steel, zagrał Daniel Lanois, wieloletni współpracownik i producent zespołu, który od dawna pomaga U2 brzmieć jak coś szerszego niż rockowy kwartet z Dublina. Pedal steel odpowiada w muzyce country za płaczliwe, zawieszone w powietrzu dźwięki. Dzięki niemu Irlandczycy naprawdę weszli na terytorium Parton, zamiast tylko zaprosić ją do siebie.

Początek tej współpracy był zaskakująco skromny. „Próbowaliśmy wielu współprac i jedną z myśli było to, że moglibyśmy zrobić coś z Dolly” - tłumaczył The Edge, gitarzysta zespołu, w programie „Today”. Tak przypadkowo zaczęło się nagranie, które ostatecznie stało się pożegnaniem.

Zespół założony w Dublinie w 1976 roku przez lata przyzwyczaił słuchaczy do płyt, które chcą mówić o świecie, i „Carnaval de Luz” nie jest wyjątkiem. Wśród dwunastu utworów są m.in. „If The World Is At War We Better Not Be” i „The Mirror Maker” z udziałem Rosalíi. To pierwszy studyjny album U2 od „Songs of Experience” z 2017 roku, a jego premierę poprzedziły w tym roku dwie niezapowiedziane EP-ki, „Days of Ash” i „Easter Lily”. Tytuł oznacza „karnawał światła”, tymczasem utwór, który go zamyka, jest najciemniejszym i najcichszym punktem całości. Płyta o podzielonym świecie kończy się więc nie hymnem, tylko szeptem.

Piosenka, która poczeka

Parton zostawiła po sobie 49 albumów studyjnych, tysiące piosenek, w tym „Jolene”, „9 to 5” i „I Will Always Love You”, oraz 11 nagród Grammy. Pod koniec kariery chętnie śpiewała z innymi. Jej ostatni album, „Rockstar” z 2023 roku, był pełen duetów, m.in. z Chrisem Stapletonem, Miley Cyrus i Stevenem Tylerem. Nagranie z irlandzkim zespołem rockowym nie było dla niej zatem skokiem w nieznane. Pasowało do tego, jak spędziła ostatnie lata: otwarta na nowe brzmienia i ciekawa ludzi spoza country, z którymi wcześniej nic jej nie łączyło.

Zespół chce, żeby „Torn” żyło dłużej niż sama premiera. Pierwsza wersja teledysku ma się ukazać w ciągu tygodnia lub dwóch, a muzycy zamierzają ją potem rozbudowywać o materiały przysyłane przez fanów. „To będzie nieskończone świadectwo jej osoby” - zapowiada zespół. Piosenka o rodzinie, która przestała ze sobą rozmawiać, dostanie więc obraz składany przez tysiące obcych sobie ludzi, którzy łączą się wokół jednej postaci.

„Torn” jest ostatnim nagraniem Parton, ale nie ostatnią jej piosenką, jaką usłyszy świat. W Dollywood, jej parku rozrywki w Tennessee, w skarbcu leży podobno zapieczętowane nagranie zatytułowane „My Place in History”. Ma zostać otwarte w 2046 roku, w setne urodziny artystki. Do tego czasu jej ostatnim słowem nagranym w studiu pozostaje „torn”.

Wpis z pasa „W ruchu”, 14 listopada 2026. Na zdjęciu: Tim Shaughnessy, wokalista zespołu oddającego hołd U2, jako Bono na koncercie podczas Taste of the Kind.