iPhone zamachowca z Krakowa milczy. Służby mogą prosić o pomoc Apple i USA

W samochodzie, którym Michał Oksiński przyjechał z Ostrowca Świętokrzyskiego do Krakowa, leżało około 500 sztuk amunicji i cztery sztuki broni, w tym karabinki półautomatyczne. Obok śledczy znaleźli cztery telefony komórkowe. Broń powiedziała już wiele o tym, co 24-latek zrobił w sobotnie popołudnie na krakowskim rynku: zastrzelił sześć osób, 16 ranił, a wcześniej w rodzinnym domu zabił rodziców i siostrę. Na pytanie, które zostało po jego śmierci, mogą odpowiedzieć dopiero telefony. Chodzi o to, czy ktoś go do tego namawiał.

Kłopot w tym, że jeden z nich to iPhone, a iPhone potrafi milczeć skuteczniej niż niejeden przesłuchiwany.

Śledztwo bez oskarżonego

Postępowanie przeciwko samemu Oksińskiemu umorzono, bo sprawca nie żyje. Śledztwo jednak trwa, tyle że ma teraz inny cel. Prokuratorzy badają wątek podżegania i ewentualnej pomocy w przygotowaniu ataku. Szukają kogoś, kto wiedział, zachęcał albo dołożył choćby drobną część planu. Taki ślad zostaje zwykle w telefonie: w kontaktach, w częstotliwości rozmów i w tym, jak zmieniały się one w ostatnich dniach przed atakiem. Wstępnie ustalono, że Oksiński korzystał z Telegrama, więc i ten komunikator zostanie dokładnie przeanalizowany.

Wszystkie cztery urządzenia trafiły do krakowskiego zarządu Centralnego Biura Zwalczania Cyberprzestępczości. Tam są też telefony zabezpieczone w domu w Ostrowcu, należące do zamordowanych rodziców i siostry.

Z jednym urządzeniem już się udało, bo służby uzyskały dostęp do komputera sprawcy. Minister Waldemar Żurek opowiedział w Radiu Kraków, co w nim znaleziono: „Rzeczywiście widać odwiedzanie stron, które dotyczyły Andersa Breivika”. Oksiński oglądał materiały o norweskim terroryście kilka miesięcy przed atakiem. To jednak tylko tło. Fascynacja zbrodniarzem nie dowodzi jeszcze, że ktoś drugi popchnął go do działania, a odpowiedzi na to pytanie trzeba szukać w telefonach.

Prok. Eryk Stasielak, naczelnik krakowskiego Wydziału do Spraw Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji Prokuratury Krajowej, powiedział „Rzeczpospolitej”, że w sprawie iPhone'a może być potrzebna pomoc firmy Apple, a to oznaczałoby konieczność skierowania wniosku o pomoc prawną do strony amerykańskiej. Zaraz dodał: „Na razie pracuje nad tym CBZC, mam nadzieję, że zakończy się to sukcesem, podobnie jak powiodło się odblokowanie komputera należącego do sprawcy”.

Z tych słów wynika sytuacja dość niezwykła. Polska prokuratura prowadzi śledztwo w sprawie masakry w Krakowie, a jego ważna część może zależeć od drogi prawnej do Stanów Zjednoczonych i od decyzji amerykańskiej firmy.

Czytaj teżTańszy iPhone 18 z większą baterią niż Pro. W Polsce przewaga może stopniećApple usunie przycisk z iPhone'a. Przycisk czynności może nie dożyć jubileuszu

Telefon, który zapomina

Komputer dało się otworzyć, z telefonem jest gorzej, a powód tkwi w tym, jak Apple projektuje zabezpieczenia. Dane w iPhonie są zaszyfrowane, a klucze potrzebne do ich odczytania chronią mechanizmy sprzętowe. Kod blokady działa trochę jak zamek szyfrowy w sejfie, który na dodatek gubi klucz, kiedy zgaśnie światło.

Michał Tatar, ekspert informatyki śledczej z firmy Mediarecovery, wyjaśnia to tak: „Jeśli iPhone traci zasilanie i się wyłącza, urządzenie traci klucze kryptograficzne do zaszyfrowanych plików, które znajdują się w telefonie. Aby uzyskać zawartość, trzeba wpisać kod blokujący, by uruchomić klucze deszyfrujące”.

Bez kodu do danych można się dostać tylko specjalistycznymi narzędziami, które wykorzystują luki w oprogramowaniu. To, czy taka luka istnieje, zależy od konkretnego modelu i wersji systemu. Tatar podkreśla, że właśnie od tego „wiele zależy”. Śledczy nie ujawnili ani modelu, ani wersji systemu.

Tymczasem w tej sprawie szczegół techniczny może przesądzić o wszystkim. Andrzej Mroczek, były funkcjonariusz operacyjny Wydziału do walki z Terrorem Kryminalnym i Zabójstw Komendy Stołecznej Policji, dziś ekspert Uniwersytetu Civitas, mówi o iPhonie jako o telefonie, „który się rozładował”. Jeśli tak było, zabezpieczenia zadziałały dokładnie tak, jak zaplanował to Apple.

Tatar widzi jednak dla śledczych furtkę, która nie ma nic wspólnego z kryptografią, za to wiele z ludzkim przyzwyczajeniem. Ktoś, kto ma kilka urządzeń, często ustawia na nich ten sam kod. Starszy telefon bywa słabiej chroniony, a kod z niego wyciągnięty może otworzyć nowszy.

Cztery telefony, cztery role

Śledczy nie mówią, który telefon był główny ani czy część z nich przygotowano specjalnie z myślą o ataku. Mroczek ma swoje hipotezy, choć to przypuszczenia, a nie ustalenia. „Niewątpliwie każdy z nich miał swoje przeznaczenie w zaplanowanym akcie terrorystycznym, którego ten człowiek dokonał” - ocenia.

Jego zdaniem jeden telefon, być może właśnie iPhone, mógł służyć do nagrywania i wysyłania filmu „do chmury lub do grup, na których funkcjonował”. Gdyby tak było, iPhone zawierałby nie tylko zapis zbrodni, ale i ślady ludzi, którzy mieli ją zobaczyć. Drugi mógł służyć do nawigacji i do aplikacji ostrzegającej przed kontrolami policyjnymi, przydatnej komuś, kto jedzie z arsenałem w bagażniku z Ostrowca do Krakowa.

Osobną zagadką są karty SIM. Odkąd w Polsce obowiązuje rejestracja kart, część osób kupuje je w Czechach albo rejestruje na podstawione osoby, tak zwane słupy. Mroczek uważa, że sprawca mógł tak zrobić, żeby utrudnić namierzanie przez stacje BTS, i zastanawia się, czy Oksiński nie zakładał, że po masakrze zdoła się ukryć. Prokuratura w tej sprawie milczy. „Wspólnie z CBZC działamy w tym temacie, ale nie informujemy o ustaleniach” - przekazał rzecznik Prokuratury Krajowej Przemysław Nowak.

Z tych wątków wyłania się prosta hierarchia. To, na kogo zarejestrowano numery i czy telefony były nowe, da się sprawdzić. Zawartość iPhone'a to co innego. Jeśli to on był w rękach Oksińskiego w ostatnich dniach i na rynku, mogą w nim być rozmowy z Telegrama, wysłane nagrania i lista odbiorców. Czyli wszystko, czego potrzeba, żeby ustalić, czy w tej zbrodni brał udział ktoś jeszcze.

Na razie nad telefonem pracuje CBZC. Jeśli informatykom śledczym się nie uda, z Krakowa wyjdzie wniosek o pomoc prawną do Stanów Zjednoczonych. Wtedy odpowiedź na pytanie, czy ktoś nakręcał krakowskiego zamachowca, będzie w dużej mierze zależała od Apple, czyli od firmy, która zaprojektowała ten telefon tak, żeby bez kodu nikt nie mógł go otworzyć.

Wpis z pasa „W ruchu”, 12 listopada 2026. Na zdjęciu: iPhone 15 Pro, zdjęcie ilustracyjne.