W środę 18 listopada niemiecki minister stanu ds. kultury i mediów Wolfram Weimer i austriacki sekretarz stanu ds. cyfryzacji Alexander Pröll ogłosili wspólną deklarację, którą nazwali „inicjatywą na rzecz europeizacji TikToka”. Pomysł łatwo opisać, znacznie trudniej wykonać: europejska część chińskiej platformy ma przejść w ręce europejskich właścicieli. Nie chodzi o przeniesienie serwerów do Frankfurtu ani o kolejne obietnice firmy. Chodzi o zmianę właściciela, a razem z nim kontroli nad danymi, algorytmami i infrastrukturą techniczną aplikacji.
To propozycja, która wywraca dotychczasowy europejski sposób radzenia sobie z wielkimi platformami. Przez lata Bruksela pisała przepisy i nakładała kary. Teraz dwa rządy mówią wprost, że to za mało, bo problemem nie jest to, jak TikTok działa, tylko do kogo należy.
Do inicjatywy zaproszono pozostałe państwa europejskie, a Weimer ma szukać poparcia na forum unijnym. Na razie to jednak polityczny postulat. Berlin i Wiedeń nie wskazały kupców, sposobu przeprowadzenia transakcji ani harmonogramu.
Algorytm jak maszt
TikTok ma w Europie około 200 mln użytkowników miesięcznie, a w Niemczech i Austrii korzysta z niego mniej więcej jedna trzecia mieszkańców. Przy takiej skali trudno uważać go za zwykłą rozrywkę. Mechanizm rekomendacji decyduje, czy film obejrzy kilkaset osób, czy kilka milionów, więc rozstrzyga też o tym, które tematy trafiają do publicznej debaty, a które przepadają bez echa.
Na tym Weimer i Pröll budują swój wywód. „Duże platformy cyfrowe, poprzez swoje systemy rankingowe i rekomendacyjne, w znacznym stopniu wpływają na to, jakie treści widzą użytkownicy, jak szeroko są one rozpowszechniane i jaką uwagę przyciągają” - piszą. Struktura własności, dostęp do danych i kontrola nad algorytmami mają według nich „bezpośrednie znaczenie dla pluralizmu mediów, wiarygodności informacji, demokratycznego procesu kształtowania woli politycznej”.
Jak poważnie Berlin traktuje sprawę, widać po porównaniu, które pada w deklaracji. Niemcy przypominają w niej swoją decyzję o usunięciu krytycznych komponentów Huawei i ZTE z rdzeni sieci 5G do końca 2026 roku. Rozumowanie jest proste: skoro sprzęt chińskich dostawców uznano za zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa, tak samo można ocenić system, który codziennie dobiera treści milionom obywateli. Algorytm rekomendacji przestaje wtedy być funkcją aplikacji i staje się infrastrukturą, tak jak maszt telekomunikacyjny.
Kary, które niczego nie rozwiązały
Nieufność ma konkretne podstawy. W maju 2025 roku irlandzka Komisja Ochrony Danych (DPC) nałożyła na firmę kary w łącznej wysokości 530 mln euro za przekazywanie danych użytkowników z Europejskiego Obszaru Gospodarczego do Chin i za brak przejrzystości tych transferów. Regulator zbadał też zdalny dostęp pracowników ByteDance w Chinach do danych Europejczyków i uznał, że firma nie wykazała, iż były one chronione na poziomie zasadniczo równoważnym europejskiemu.


Dla TikToka sprawa okazała się kłopotliwa jeszcze z jednego powodu. W trakcie postępowania firma zapewniała, że nie przechowuje danych użytkowników z EOG na chińskich serwerach, a w kwietniu 2025 roku sama poinformowała DPC, że ograniczony zbiór takich danych jednak tam trafił. Nie była to pierwsza kara: dwa lata wcześniej TikTok został ukarany grzywną 345 mln euro za naruszenia dotyczące danych nieletnich. Toczą się też postępowania Komisji Europejskiej na podstawie aktu o usługach cyfrowych (DSA), m.in. w sprawie ochrony młodych użytkowników i zagrożeń dla wyborów, choć część ustaleń ma charakter wstępny.
Irlandzkie kary nie dowodzą, że chińskie władze faktycznie sięgnęły po dane Europejczyków. Dotyczą naruszeń przepisów o przekazywaniu i ochronie danych. Weimer i Pröll wyciągają z nich jednak szerszy wniosek: regulacje nie usuwają źródła problemu, bo jest nim sam właściciel. „Fundamentalne rozwiązanie powinno odnosić się do źródła zagrożenia dla Europy: chińskiej spółki macierzystej ByteDance, jej powiązań z chińskimi interesami oraz wynikającej z tego ciągłej niepewności co do dostępu chińskich władz do danych milionów europejskich użytkowników” - stwierdzają w dokumencie.
Właśnie tu przebiega zerwanie z dotychczasową metodą. Unia od lat próbuje cywilizować wielkie platformy przez RODO, DSA, DMA i kolejne postępowania. Rządy dwóch państw członkowskich mówią teraz otwarcie, że samo stosowanie DSA może nie wystarczyć wobec ryzyk związanych z własnością platformy i wpływem państw trzecich. Skoro nadzór nie działa, trzeba zmienić strukturę właścicielską.
Wzór zza Atlantyku
Taka zmiana już raz się udała. W styczniu 2026 roku ByteDance sfinalizował w Stanach Zjednoczonych umowę o utworzeniu spółki joint venture z większościowym udziałem Amerykanów. Była to odpowiedź na zapowiedź Donalda Trumpa, że aplikacja zostanie zakazana ze względu na bezpieczeństwo narodowe, a stawką byli użytkownicy, których w USA jest nawet 136 mln. Według agencji Reutera amerykańscy i globalni inwestorzy mają w nowej spółce 80,1 proc. udziałów, ByteDance 19,9 proc.
Berlin i Wiedeń argumentują wprost: jeśli Amerykanie uznali, że platforma o takim zasięgu nie może pozostawać pod pełną kontrolą ByteDance, nie ma powodu, by 200 mln użytkowników w Europie żyło według innych zasad. Tyle że Waszyngton miał w ręku groźbę zakazu i jeden ośrodek decyzyjny. Europa potrzebowałaby szerokiego poparcia w całej Unii, a propozycji nie ma nawet w oficjalnym porządku obrad. Niemcy i Austria liczą, że sojuszników zdobędą na najbliższym spotkaniu unijnych ministrów.
Nie wiadomo też, kto miałby za europejskiego TikToka zapłacić. Weimer już w lutym wskazywał konsorcjum europejskich firm medialnych. „Financial Times” napisał, że zainteresowanie przejęciem części europejskiej działalności platformy miał wyrazić Mathias Döpfner, szef koncernu Axel Springer. TikTok odpowiedział na całą inicjatywę szybko i bez dyplomacji. Jego rzecznik skwitował doniesienia słowami: „W tych bzdurach nie ma ani krzty prawdy”.
Suwerenność z cudzego produktu
Inicjatywa ma też mniej wygodną stronę: Europa chce kontrolować TikToka, bo sama go nie zbudowała. Mobilne systemy operacyjne dostarczają Apple i Google, największe chmury należą do Amazona, Microsoftu i Google'a, a media społecznościowe do Mety, Google'a, X i ByteDance. Cyfrowa suwerenność, o której Bruksela mówi od lat, oznaczała dotąd głównie pisanie przepisów dla technologii stworzonych gdzie indziej. Plan Berlina i Wiednia idzie o krok dalej, ale wciąż w tę samą stronę. Zamiast budować własną platformę, Europa chciałaby przejąć cudzą.
Gdyby pomysł przerodził się w paneuropejski model własności, objąłby także TikToka w Polsce. Najpierw jednak Weimer i Pröll muszą przekonać innych ministrów przy unijnym stole, że to, co Waszyngton wymusił groźbą zakazu, da się w Europie osiągnąć samą dyplomacją.
Wpis z pasa „W ruchu”, 20 listopada 2026. Na zdjęciu: Ikona aplikacji TikTok na ekranie telefonu.
Źródła (5)
- Europa chce przejąć TikToka. Niemcy i Austria mają plan - Spider's Web, 20 listopada 2026
- TikTok w europejskich rękach? Niemcy i Austria chcą odebrać kontrolę Chinom - cyberdefence24.pl
- Niemcy i Austria chcą „europeizacji TikToka”. Berlin i Wiedeń wzywają do przejęcia platformy - bankier.pl
- TikTok w Europie zmieni właściciela? Niemiecki gigant ma propozycję - next.gazeta.pl
- Zdjęcie - Fot. Solen Feyissa / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0



