Gorące
TikTok

Europa chce przejąć TikToka. Berlin i Wiedeń sięgają po amerykański scenariusz

18 listopada Niemcy i Austria zaproponowały, by europejską część TikToka przejęli europejscy właściciele. Chcą kontroli nad danymi i algorytmem aplikacji, z której w obu krajach korzysta co trzeci mieszkaniec.

Piotr Olszewski

· 5 min czytania

Ikona aplikacji TikTok na ekranie telefonu
Fot. Solen Feyissa / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0

W środę 18 listopada niemiecki minister stanu ds. kultury i mediów Wolfram Weimer i austriacki sekretarz stanu ds. cyfryzacji Alexander Pröll ogłosili wspólną deklarację, którą nazwali „inicjatywą na rzecz europeizacji TikToka”. Pomysł łatwo opisać, znacznie trudniej wykonać: europejska część chińskiej platformy ma przejść w ręce europejskich właścicieli. Nie chodzi o przeniesienie serwerów do Frankfurtu ani o kolejne obietnice firmy. Chodzi o zmianę właściciela, a razem z nim kontroli nad danymi, algorytmami i infrastrukturą techniczną aplikacji.

To propozycja, która wywraca dotychczasowy europejski sposób radzenia sobie z wielkimi platformami. Przez lata Bruksela pisała przepisy i nakładała kary. Teraz dwa rządy mówią wprost, że to za mało, bo problemem nie jest to, jak TikTok działa, tylko do kogo należy.

Do inicjatywy zaproszono pozostałe państwa europejskie, a Weimer ma szukać poparcia na forum unijnym. Na razie to jednak polityczny postulat. Berlin i Wiedeń nie wskazały kupców, sposobu przeprowadzenia transakcji ani harmonogramu.

Algorytm jak maszt

TikTok ma w Europie około 200 mln użytkowników miesięcznie, a w Niemczech i Austrii korzysta z niego mniej więcej jedna trzecia mieszkańców. Przy takiej skali trudno uważać go za zwykłą rozrywkę. Mechanizm rekomendacji decyduje, czy film obejrzy kilkaset osób, czy kilka milionów, więc rozstrzyga też o tym, które tematy trafiają do publicznej debaty, a które przepadają bez echa.

Na tym Weimer i Pröll budują swój wywód. „Duże platformy cyfrowe, poprzez swoje systemy rankingowe i rekomendacyjne, w znacznym stopniu wpływają na to, jakie treści widzą użytkownicy, jak szeroko są one rozpowszechniane i jaką uwagę przyciągają” - piszą. Struktura własności, dostęp do danych i kontrola nad algorytmami mają według nich „bezpośrednie znaczenie dla pluralizmu mediów, wiarygodności informacji, demokratycznego procesu kształtowania woli politycznej”.

Jak poważnie Berlin traktuje sprawę, widać po porównaniu, które pada w deklaracji. Niemcy przypominają w niej swoją decyzję o usunięciu krytycznych komponentów Huawei i ZTE z rdzeni sieci 5G do końca 2026 roku. Rozumowanie jest proste: skoro sprzęt chińskich dostawców uznano za zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa, tak samo można ocenić system, który codziennie dobiera treści milionom obywateli. Algorytm rekomendacji przestaje wtedy być funkcją aplikacji i staje się infrastrukturą, tak jak maszt telekomunikacyjny.

Kary, które niczego nie rozwiązały

Nieufność ma konkretne podstawy. W maju 2025 roku irlandzka Komisja Ochrony Danych (DPC) nałożyła na firmę kary w łącznej wysokości 530 mln euro za przekazywanie danych użytkowników z Europejskiego Obszaru Gospodarczego do Chin i za brak przejrzystości tych transferów. Regulator zbadał też zdalny dostęp pracowników ByteDance w Chinach do danych Europejczyków i uznał, że firma nie wykazała, iż były one chronione na poziomie zasadniczo równoważnym europejskiemu.

Dla TikToka sprawa okazała się kłopotliwa jeszcze z jednego powodu. W trakcie postępowania firma zapewniała, że nie przechowuje danych użytkowników z EOG na chińskich serwerach, a w kwietniu 2025 roku sama poinformowała DPC, że ograniczony zbiór takich danych jednak tam trafił. Nie była to pierwsza kara: dwa lata wcześniej TikTok został ukarany grzywną 345 mln euro za naruszenia dotyczące danych nieletnich. Toczą się też postępowania Komisji Europejskiej na podstawie aktu o usługach cyfrowych (DSA), m.in. w sprawie ochrony młodych użytkowników i zagrożeń dla wyborów, choć część ustaleń ma charakter wstępny.

Irlandzkie kary nie dowodzą, że chińskie władze faktycznie sięgnęły po dane Europejczyków. Dotyczą naruszeń przepisów o przekazywaniu i ochronie danych. Weimer i Pröll wyciągają z nich jednak szerszy wniosek: regulacje nie usuwają źródła problemu, bo jest nim sam właściciel. „Fundamentalne rozwiązanie powinno odnosić się do źródła zagrożenia dla Europy: chińskiej spółki macierzystej ByteDance, jej powiązań z chińskimi interesami oraz wynikającej z tego ciągłej niepewności co do dostępu chińskich władz do danych milionów europejskich użytkowników” - stwierdzają w dokumencie.

Właśnie tu przebiega zerwanie z dotychczasową metodą. Unia od lat próbuje cywilizować wielkie platformy przez RODO, DSA, DMA i kolejne postępowania. Rządy dwóch państw członkowskich mówią teraz otwarcie, że samo stosowanie DSA może nie wystarczyć wobec ryzyk związanych z własnością platformy i wpływem państw trzecich. Skoro nadzór nie działa, trzeba zmienić strukturę właścicielską.

Wzór zza Atlantyku

Taka zmiana już raz się udała. W styczniu 2026 roku ByteDance sfinalizował w Stanach Zjednoczonych umowę o utworzeniu spółki joint venture z większościowym udziałem Amerykanów. Była to odpowiedź na zapowiedź Donalda Trumpa, że aplikacja zostanie zakazana ze względu na bezpieczeństwo narodowe, a stawką byli użytkownicy, których w USA jest nawet 136 mln. Według agencji Reutera amerykańscy i globalni inwestorzy mają w nowej spółce 80,1 proc. udziałów, ByteDance 19,9 proc.

Berlin i Wiedeń argumentują wprost: jeśli Amerykanie uznali, że platforma o takim zasięgu nie może pozostawać pod pełną kontrolą ByteDance, nie ma powodu, by 200 mln użytkowników w Europie żyło według innych zasad. Tyle że Waszyngton miał w ręku groźbę zakazu i jeden ośrodek decyzyjny. Europa potrzebowałaby szerokiego poparcia w całej Unii, a propozycji nie ma nawet w oficjalnym porządku obrad. Niemcy i Austria liczą, że sojuszników zdobędą na najbliższym spotkaniu unijnych ministrów.

Nie wiadomo też, kto miałby za europejskiego TikToka zapłacić. Weimer już w lutym wskazywał konsorcjum europejskich firm medialnych. „Financial Times” napisał, że zainteresowanie przejęciem części europejskiej działalności platformy miał wyrazić Mathias Döpfner, szef koncernu Axel Springer. TikTok odpowiedział na całą inicjatywę szybko i bez dyplomacji. Jego rzecznik skwitował doniesienia słowami: „W tych bzdurach nie ma ani krzty prawdy”.

Suwerenność z cudzego produktu

Inicjatywa ma też mniej wygodną stronę: Europa chce kontrolować TikToka, bo sama go nie zbudowała. Mobilne systemy operacyjne dostarczają Apple i Google, największe chmury należą do Amazona, Microsoftu i Google'a, a media społecznościowe do Mety, Google'a, X i ByteDance. Cyfrowa suwerenność, o której Bruksela mówi od lat, oznaczała dotąd głównie pisanie przepisów dla technologii stworzonych gdzie indziej. Plan Berlina i Wiednia idzie o krok dalej, ale wciąż w tę samą stronę. Zamiast budować własną platformę, Europa chciałaby przejąć cudzą.

Gdyby pomysł przerodził się w paneuropejski model własności, objąłby także TikToka w Polsce. Najpierw jednak Weimer i Pröll muszą przekonać innych ministrów przy unijnym stole, że to, co Waszyngton wymusił groźbą zakazu, da się w Europie osiągnąć samą dyplomacją.

Wpis z pasa „W ruchu”, 20 listopada 2026. Na zdjęciu: Ikona aplikacji TikTok na ekranie telefonu.

Źródła (5)
Następny tekstApple stawia granicę 18 lat. Romantyczni towarzysze AI dostaną kategorię dla dorosłychOd 16 listopada twórcy aplikacji muszą zadeklarować, czy ich program oferuje randki albo wirtualnego towarzysza do rozmów romantycznych lub erotycznych. Taka aplikacja dostanie w App Store minimalną kategorię 18+. Najwięcej zmieni to w aplikacjach z towarzyszami AI.

Z Promptowego - blog o AI tego samego autora