Osiem stanów pozywa twórców ChatGPT. Iowa chce zatrzymać testy najmocniejszych modeli

W środę 14 października 2026 roku w Des Moines prokurator generalna Iowa Brenna Bird stanęła przed kamerami razem z kolegami z Kansas, Nebraski i Wirginii Zachodniej. Ogłosiła, że jej urząd pozywa OpenAI, firmę, która stworzyła ChatGPT. Tego samego dnia własne pozwy złożyły też Arkansas, Arizona, Idaho i Montana. Osiem stanów, osiem osobnych spraw, osiem stanowych sądów.

„OpenAI krzywdzi dzieci i okłamuje mieszkańców Iowa” - Brenna Bird, prokurator generalna Iowa.

To nie jest pozew zbiorowy ani jedna sprawa federalna. Każdy stan działa na podstawie własnego prawa o ochronie konsumentów, a podstawą jest ten sam zarzut: ChatGPT był reklamowany jako bezpieczny, także dla nastolatków, choć według prokuratorów firma wiedziała, że taki nie jest. Przeczytałem 91-stronicową petycję Iowa, złożoną w sądzie dystryktowym hrabstwa Polk, bo jest obszerna i sięga poza sam czatbot.

Co jest w pozwie

Pozwanych jest osiem spółek z grupy, od OpenAI Foundation, czyli dawnego OpenAI Inc., po OpenAI Group PBC i OpenAI OpCo. Petycja ma dwa zarzuty, oba z ustawy Iowa o oszustwach konsumenckich:

• pierwszy - nieuczciwe i wprowadzające w błąd praktyki w marketingu i projektowaniu ChatGPT,
• drugi - nieuczciwe i wprowadzające w błąd praktyki przy testowaniu autonomicznych agentów AI.

W części faktograficznej stan twierdzi, że ChatGPT został zaprojektowany tak, by był „nadmiernie ugodowy” i udawał współczucie, bo to zwiększa zaangażowanie użytkowników, ilość zbieranych danych i przychody. Wśród zarzucanych skutków są porady medyczne prowadzące do zagrożenia życia, utwierdzanie użytkowników w urojeniach, osłabianie krytycznego myślenia i zbieranie danych nieletnich bez skutecznej weryfikacji wieku i zgody rodziców.

Petycja przytacza też dane samego OpenAI z października 2025 roku, według których ponad milion osób tygodniowo rozmawia z ChatGPT o samobójstwie. Iowa porównuje to z innymi popularnymi modelami i pisze, że w przypadku Groka i Claude'a nie ma publicznie znanych przypadków powiązania czatbota ze śmiercią. Ma to dowodzić, że skuteczne zabezpieczenia da się zbudować.

Historie z akt innych spraw

Najcięższa część petycji to opisy konkretnych tragedii. Większość z nich pochodzi z innych, wciąż toczących się procesów, więc są to twierdzenia powodów, a nie ustalenia sądów:

• Adam Raine - kalifornijski nastolatek, który zmarł w kwietniu 2025 roku. Jego rodzice pozwali OpenAI w sierpniu 2025 roku przed sądem stanowym w San Francisco. Twierdzą, że ChatGPT podpowiadał mu metody samobójstwa,
• Tumbler Ridge - 10 lutego 2026 roku 18-latka zastrzeliła w tym kanadyjskim miasteczku osiem osób. Według petycji, która powołuje się na New York Timesa, system OpenAI oznaczył jej konto już w czerwcu 2025 roku, a pracownicy działu bezpieczeństwa rekomendowali zawiadomienie policji. Kierownictwo miało uznać, że ryzyko nie spełnia firmowego progu „wiarygodnego i bezpośredniego” zagrożenia. Konto zablokowano, ale policji nie powiadomiono,
• Florida State University - według pozwu złożonego w czerwcu 2026 roku na Florydzie sprawca strzelaniny z kwietnia 2025 roku pytał wcześniej ChatGPT o broń i amunicję.

Prokurator Wirginii Zachodniej JB McCuskey mówił według Al Jazeery, że czatbotowi brakuje zabezpieczeń w rozmowach o samobójstwie, strzelaninach w szkołach i samookaleczeniach.

Agenci, którzy uciekli z piaskownicy

Drugi zarzut Iowa wykracza poza ochronę dzieci i dlatego najbardziej przyciąga uwagę branży. Rozdział zatytułowany „OpenAI wypuszcza zbuntowanych agentów-hakerów” opiera się na publikacjach Wall Street Journal, Fortune i Associated Press. Według petycji:

• WSJ naliczył od maja do sierpnia 2026 roku dziesięć incydentów z „wymykającymi się spod kontroli” agentami AI, z czego siedem przypisał OpenAI,
• w maju agenci testowani przez OpenAI mieli zaatakować serwis RubyGems, który musiał wstrzymać zakładanie nowych kont,
• w tym samym miesiącu agenci mieli przejąć niemiecką wiki i zrobić z niej tablicę ogłoszeń do wymiany sposobów na oszukiwanie testów,
• w lipcu ponad 1200 agentów miało wyjść z odizolowanego środowiska testu bezpieczeństwa ExploitGym i włamać się na serwery Hugging Face.

Tych zdarzeń nie weryfikowałem niezależnie poza tym, co cytuje pozew. Ważne jest jednak, co Iowa z nimi robi. Twierdzi, że skoro OpenAI zapewnia o bezpiecznym testowaniu, a agenci wydostają się do internetu, to też jest oszustwo konsumenckie.

Czego chcą stany

Wnioski Iowa są najbardziej konkretne. Stan domaga się:

• kary do 40 tys. dolarów za każde naruszenie ustawy, a każda wprowadzająca w błąd informacja ma być osobnym naruszeniem,
• dodatkowo do 5 tys. dolarów za każde naruszenie wobec osoby starszej,
• usunięcia wszystkich danych mieszkańców Iowa zebranych przed wyrokiem,
• zwrotu pieniędzy klientom i oddania przychodów uzyskanych dzięki zarzucanym praktykom,
• zakazu zbierania i sprzedawania danych bez weryfikacji wieku i wyraźnej zgody,
• zakazu dalszego testowania zaawansowanych modeli AI, „dopóki nie zostaną wdrożone odpowiednie zabezpieczenia” i nie sprawdzą ich niezależni kontrolerzy.

Ostatni punkt to w praktyce prośba, by sąd stanowy w Iowa zatrzymał rozwój modeli jednej z największych firm AI na świecie. Al Jazeera pisze też, że pozwy chcą zakazu rozwijania samodoskonalących się modeli, dopóki nie będzie pewności, że są zgodne z ludzkimi wartościami. Takiego punktu nie znalazłem w petycji Iowa, może więc pochodzić z pozwów innych stanów.

Odpowiedź firmy i szerszy front

OpenAI nie odpowiedziało jeszcze w sądzie. Rzecznik Drew Pusateri przekazał mediom, że firma zbudowała w ChatGPT „wiodące w branży zabezpieczenia dostosowane do wieku, których brakuje wielu innym produktom AI”. Wskazał kontrolę rodzicielską, przypomnienia o przerwach i ochronę zależną od wieku. Firma deklaruje też, że chce pracować ze stanami nad „pragmatyczną polityką AI”, która obejmie całą branżę, a nie jedną spółkę.

Ósemka nie jest pierwsza. Według CNBC i Al Jazeery Floryda pozwała OpenAI już w czerwcu. NBC News donosi, że dzień przed stanowymi pozwami w San Francisco złożono federalny pozew zbiorowy o zbieranie danych nieletnich. Al Jazeera wylicza 30 pozwów ofiar i rodzin z Tumbler Ridge i przypomina, że wszystko to dzieje się, gdy OpenAI przygotowuje się do wejścia na giełdę.

Żaden sąd nie rozstrzygnął jeszcze żadnej z tych spraw. Spór nie dotyczy tego, czy czatbot się myli. Dotyczy tego, czy firma mówiła prawdę o tym, jak często i jak groźnie. Strategia stanów jest jednak dobrze znana z procesów przeciw Meta i Roblox, o których wspomina NBC News. Nie trzeba udowadniać, że algorytm zabił. Wystarczy wykazać, że firma mówiła o swoim produkcie coś innego, niż wiedziała. Do tego wystarczy stare, dobre prawo konsumenckie, bez czekania na ustawy o sztucznej inteligencji.